Ekolojik Ayak İzi Nedir?

tarafından Blog Adresi
77 Görüntüleme

Günümüzün en büyük problemlerinden birisi dünyanın kapasitesinin yetmemesi ve doğal kaynakların azalmasıdır. Ekolojik ayak izi, insanların üretim ve tüketim faaliyetlerinin sonucunda doğaya verdiği hasarın hesaplanması ve geri kazandırılacak miktarın belirlenmesi için tasarlanmış bir yöntemdir. İnsanların doğa dengesini bozması ayrıca kentleşme, nüfusun hızla artışı ve daha pek çok etken ekosistem dengesini bozmaya başladı. Bir nevi doğal kaynakların hesaplanması için geliştirilen sisteme ekolojik ayak izi denilebilir.

Ekolojik Ayak İzi Nedir?
Ekolojik Ayak İzi Nedir?

Ekolojik Ayak İzinin Tarihi

Doğaya verilen hasarın küçümsenemeyecek duruma geldiği 1960’lı yıllarda Mathis Wackernagel ve William Rees ekolojik ayak izi fikrini ortaya attılar. Ekolojik sürdürülebilirliğin ölçülmesini sağlayan bir hesaplama sistemi oluşturulması gerektiğini savundular. ’Küresel Ayak İzi Ağı 2003 yılında kurulmuştur. 50 kişilik üyeden oluşan bir organizasyondur.

Ekolojik Ayak İzi Hesaplanması

Ekolojik ayak izinin hesaplanması doğanın kaynaklarının kullanılmasında dengenin sağlanması için çok önemlidir. İnsanlığın geleceği ve sürdürülebilirliği bu kaynaklara bağlıdır. Ekolojik ayak izinin hesaplanmasını ele alan ülkeler bununla ilgili nedenleri ve sonuçları göz önünde bulundururlar.

Hesaplama formülü ulusaldır ve aşağıda verildiği gibidir;

  • Ekolojik Ayak İzi = Tüketim x Üretim Alanı x Nüfus

İnternette bu hesaplamayı yapan web siteleri bulunuyor. Kesin sonuçlar sağlamaz fakat öngörü sağlanmasına yardımcı olur.

Biyolojik Kapasite Nedir?

Biyolojik kapasite, verimli toprakları ve su alanlarını ifade eden bir terimdir. Bir bölgenin doğal kaynaklarını ve doğal kaynaklarının üretim seviyesini gösterir. Ekolojik ayak izinin ve biyolojik kapasitenin oranına bakarak bir karşılaştırma yapıldığında doğaya verdiğimiz zararın büyüklüğünü görebiliriz ve bunun önüne geçmek için önlemler alabiliriz.

WWF yani Türkçe açılımı ile Dünya Doğayı Koruma Vakfı ekolojik ayak izini aşağıdaki maddelere ayırıyor;

  • Karbon ayak izi
  • Tarım arazisi ayak izi
  • Orman ayak izi
  • Yapılandırılmış alan ayak izi
  • Balıkçılık sahası ayak izi ve
  • Otlak ayak izi

Bu maddeler arasında en fazla etkisi bulunan madde karbon ayak izidir. En hızlı büyüyen unsurdur. %60 büyüklüğünde bir etkisi vardır.

Ekolojik Ayak İzi Nedir?
Ekolojik Ayak İzi Nedir?

İklim Değişikliği

Doğaya verdiğimiz hasarlar ve doğal kaynaklarımızın tükenmesinin en büyük sonuçlarından birisi iklim değişikliğidir.

İklim değişikliğine sebep olan faktörler;

  • Hızla azalan yeşil alanlar
  • Aşırıya kaçılan hayvan otlatması
  • Avlanmaların kontrolsüz olması
  • Güvensiz gıdalar

Yukarıda anlattığımız maddeler büyük problemlerdir ve maalesef ki insanların faaliyetlerinden kaynaklanır. Ürettiğimizden çok daha fazlasını kontrolsüzce tüketiyoruz ve buda iklim değişikliğine neden oluyor. Yenilenebilir enerji kaynakları üretilmesi bu konuda çok önemli bir faktördür.

  • Tarım Arazisi Ayak İzi: İnsanlar için gerekli olan bitki yağları, gıdalar, hayvan yemlerinin hesaplanmasıdır.
  • Otlak Ayak İzi: Süt, et ve yün gibi ürünlerin üretimi için yapılan hesaplamalardır. Bu alanın Türkiye’deki kullanımı ulusal anlamdaki ayak izinin %3’ünü kapsar.
  • Orman Ayak İzi: Kereste, kağıt, odun gibi ürünlerin üretimi için ormanlık alanları kapsayan hesaplamadır. Bu alanın Türkiye’deki kullanımı ulusal anlamdaki ayak izinin %11’ini kapsar. Ayak izindeki en az büyümenin gerçekleştiği alan Orman Ayak İzidir.
  • Balıkçılık Ayak İzi: Okyanus gibi suların oluşturduğu alanlardır. Bu alanlardaki balıklar ve canlılar için yapılan hesaplamadır. Tatlı ve tuzlu su alanları hesaplanır.
  • Karbon Tutma Ayak İzi: Fosil yakıtların tüketimi, arazi kullanımlarındaki değişiklikler, okyanuslardaki CO2 emisyonu için orman alanlarında yapılan hesaplamalardır.

Ekolojik ayak izinde en çok alanı karbon oluştururken en az alanı balıkçılık sahası oluşturur.

Ekolojik Açık Nedir?

Ekolojik açık, ekolojik ayak izinin biyolojik kapasiteyi aşması anlamına gelir. Ekolojik açığın olduğu ülkelerde ekolojik ayak izi biyolojik kapasiteyi aşmış durumdadır.

Ekolojik Rezerv Nedir?

Rezerve sahibi olan ülkelerin ekolojik ayak izleri biyolojik kapasitelerinden küçüktür. Bunlar ihraç edilerek diğer ülkelerin kullanması için hesaplamalara katılırlar.

Ekolojik Ayak İzi Uygulamalarındaki Sıkıntılar​​​​​​​

Bu hesaplamalarla ilgilenen insan sayısı giderek artıyor. Arttıkça hesaplamalarda sürekli farklılıklar yaşanıyor. Uygulamaların doğru yapılması çok önemlidir. Yapılan hesaplamaların değişime uğramadan yayınlanması gerekir.

Sürdürülebilirlik​​​​​​​

Sürdürülebilirlik kavramı bizden sonraki ileri nesilleri koruma düşüncesi ile oluşturulmuştur. İleri nesillere iyi bir çevre ve doğa bırakılması için desteklenen bir kavramdır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının üzerinde çalışılması ve bunların önüne geçilmesi bu açıdan önemlidir. Kapasiteler göz önünde bulundurulmalı ve düzenlemeler yapılmalıdır. İnsanların tüketimlerinin yanlış olması ve bunlardan vazgeçilmesi için Ekolojik Ayak İzi uygulamasının önemi ciddiye alınmalıdır.

Ekolojik Ayak İzi Nasıl Azaltılır?

Karbon salınımı ekolojik ayak izini oluşturan en büyük öğedir. Karbon salınımı fosil yakıtların açığa çıkması ile oluşur ve dünyaya en fazla zararı veren unsurdur. Bu unsuru tetikleyen en büyük etken de sürekli artan nüfus ve sanayileşmedir. Bunun önüne geçilebilmesi için de ulaşım araçlarında temiz enerjinin kullanılmasıdır. Salınımı azaltacak olan toplu taşıma araçlarını kullanarak küçük de olsa dünya için bir katkıda bulunabilirsiniz. Araba ihtiyacı olan kişilerin doğaya zarar vermemek adına daha küçük arabaları tercih etmesi ve seyahatlerinizde uçak yerine otobüs kullanmanız da doğaya katkıda bulunmanızı sağlar.

Evinizde de enerjiden tasarruf edebilirsiniz. Örneğin enerji tasarrufu için üretilen ampulleri evinizde kullanabilirsiniz. Diğer bir seçenek ise ısı konusunda yapabileceğiniz tasarruflardır. Evinizde çift cam ve ısı yalıtımı tercih edebilirsiniz. Güneş enerjisinden faydalanmak ise karbon salınımını azaltmada en etkili yöntemlerden biridir. Ayrıca su ve enerji kullanımınızı minimum seviyeye indirmelisiniz. Bu bahsettiğimiz tasarrufları sağlamanız doğanın korunması ve ekolojik ayak izinin azaltılması için oldukça önemlidir.

İlgili Makaleler

Yorum Yap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.